سندرم کمپارتمان چیست؟ | علل، علائم، انواع، عوارض و درمانها سندرم کمپارتمان چیست؟ | علل، علائم، انواع، عوارض و درمانها کلینیک فیزیوتراپی رامتن

سندرم کمپارتمان چیست؟ | علل، علائم، انواع، عوارض و درمانها

سه شنبه, 01 بهمن 1398 ساعت 13:40
این مورد را ارزیابی کنید
(3 رای‌ها)

سندورم کمپارتمان چیست؟ چگونه ایجاد می شود و چه عوارضی به دنبال دارد؟ چه روش های درمانی برای این عارضه وجود دارد؟ در این مقاله همراه ما باشید تا اطلاعات لازم را درباره  این سندرم به دست آورید.

در مورد افزایش حجم عضلات چه می دانید؟ آیا افزایش حجم عضلات همیشه بدون ضرر می باشد؟ در جواب به این سوالات باید گفت امروزه اکثر افراد در تلاش هستند تا عضلاتی حجیم و بدنی حرفه ای داشته باشند. البته این خواسته اشتباه نیست، اما افزایش حجم عضلات گاهی به صورت دائمی نبوده و به دنبال خود آسیب های جدی به همراه دارد. افزایش موقتی حجم در عضلات موجب کاهش جریان خون و همچنین اکسيژن رسانی ضعیف به بافت ها شده و در نهایت موجب ضعف و ناتوانی عضلات می شود. در این مقاله سعی داریم شما را با یکی از این عارضه های مهم و تاثیر گذار و البته خطرناک عضلانی به نام سندرم کمپارتمان (Compartment syndrome) آشنا کرده و بهترین و موثرترین روش های درمانی آن را به شما ارائه دهیم.

سندرم کمپارتمان چیست؟

بعد از انجام فعالیت ها و با افزایش گردش خون، حجم عضلات به طور موقت افزایش یافته و به تدریج از بین می رود. هنگام افزایش حجم عضلات و تورم ممکن است فشار بیشتری به کمپارتمان وارد شده و موجب افزایش فشار مایع میان بافتی و در نهایت اختلال در گردش خون شود و در باز و بسته شدن و گردش خون در فاشیا اختلال ایجاد کند. به دنبال این اتفاق، سطح اکسیژن خون کاهش یافته و بافت ها به تدریج دچار فرسودگی می شوند. به این عارضه سندرم کمپارتمان می گویند که دارای دو نوع می باشد. نوع اول سندرم مزمن بوده که بیشتر در ورزشکاران اتفاق افتاده و عضلات را درگیر می کند و نوع دوم سندرم حاد است که بعد از آسیب، اتفاق افتاده و موجب از بین رفتن بافت ها و حتی مرگ آن ها می شود. سندرم کمپارتمان در ناحیه دست، پا و عضلات شکمی، مچ و زانو، لگن، ران و آرنج اتفاق می افتد، اما بیشتر در ناحیه ساق پا ایجاد می شود.

پیشنهاد میکنیم حتما بخوانید

علائم سندرم کمپارتمان

در ادامه علائم سندرم کمپارتمان را با توجه به شدت آن، در دو نوع مزمن و حاد بررسی می نماییم.

علائم سندرم کمپارتمان مزمن

سندرم کمپارتمان مزمن با علائم و نشانه هایی همراه می باشد. جالب است بدانید علائم این سندرم در حدود ۱۵ دقیقه بعد از شروع فعالیت های ورزشی و در طول آن روز افزایش یافته و سپس به تدریج و با تمام شدن فعالیت های ورزشی از بین رفته و برطرف می شوند. این علائم و نشانه ها عبارتند از:

  1. درد در ناحیه ساق پا
  2. درد همراه با گرفتگی و اسپاسم عضلانی در هنگام تشدید فعالیت های بدنی و ورزشی و برطرف شدن آن ها بعد از توقف فعالیت های ورزشی
  3. بی حسی در جلوی ساق پا
  4. برجستگی و بر آمدگی محل آسیب دیده
  5. احساس ضعف و ناراحتی درهنگام حرکت دادن عضلات ساق پا
  6. حس سوزش در ناحیه جلویی ساق پا و یا بی حس شدن پشت پا
دریافت تخفیف فیزیوتراپی در تهران
(*)
لطفا نام خود را وارد کنید
(*)
شماره تماس خود را وارد کنید
(*)
آدرس ایمیل خود را وارد کنید

علائم سندرم کمپارتمان حاد

علائم این نوع سندرم به طور معمول بعد از آسیب ایجاد شده و به سرعت شدیدتر و بدتر می شوند. علائم این عارضه عبارتند از:

  • درد شدید به خصوص در زمان کشیدگی عضلات (این درد از درد عادی در هنگام آسیب نیز شدیدتر و بدتر است.)
  • حس سوزش، مورمور و گز گز در ساق پا
  • ایجاد حساسیت در قسمت آسیب دیده
  • خشکی، گرفتگی و اسپاسم عضلانی
  • احساس ضعف و ناتوانی (علائم دائمی)

علل ایجاد سندرم کمپارتمان

سندرم کمپارتمان به دلایل مختلفی ایجاد شده و موجب فشار عضلات و کاهش گردش خون و همچنین کاهش سطح اکسیژن می شود. دلایل ایجاد سندرم کمپارتمان عبارتند از:

  1. سن

    این سندرم در هر سنی ممکن است اتفاق بیفتد و همانطور که گفته شد، سندرم مزمن کمپارتمان بیشتر در جوانان زیر ۳۰ سال و افراد ورزشکار اتفاق می افتد.
  2. فعالیت ورزشی

    فعالیت های ورزشی سنگین و مکرر از جمله دویدن، دوچرخه سواری، شنا و... می توانند موجب ایجاد آسیب در ناحیه کمپارتمان و در نهایت آسیب عضله شوند.
  3. انجام بیش از حد فعالیت های ورزشی

    بیش از اندازه ورزش کردن می تواند موجب ایجاد آسیب های عضلانی و فشار بیش از حد به عضله و در نتیجه آسیب در ناحیه کمپارتمان و ایجاد سندرم کمپارتمان مزمن شود.
  4. شکستگی ها

    شکستگی های استخوانی و آسیب های شدید می توانند موجب ایجاد سندرم کمپارتمان شوند.
  5. عفونت بعد از شکستگی

    بعد از جراحی شکستگی های استخوانی در نواحی دست و یا جراحی های شکم، عفونت ناحیه آسیب دیده می تواند منجر به ایجاد سندرم کمپارتمان شود.
  6. استفاده مکرر از کفش های غیراستاندارد و پاشنه دار

    کفش های پاشنه دار و استفاده از آن ها به طور مکرر در طول روز موجب ایجاد فشار عضلانی و آسیب کمپارتمان می شوند.

تشخیص سندرم کمپارتمان

بعد از بروز علائم گفته شده فرد به متخصص ارتوپدی مراجعه کرده و متخصص با انجام آزمایشات مختلف و بررسی وضعیت بیمار، نوع آسیب، درجه و میزان آسیب و نوع سندرم را تشخیص می دهد. این آزمایشات عبارتند از:

  1. انجام آزمایشات فیزیکی و مشاهدات لازم از جمله تکان دادن ناحیه آسیب دیده، لمس ناحیه آسیب دیده و...به منظور تخمین و بررسی میزان درد، تورم، بی حس و ناتوانی و قدرت عضلانی
  2. اندازه گیری فشار داخل کمپارتمان ساق و تست عصب
  3. عکس برداری از ناحیه آسیب دیده و دردناک با استفاده از سی تی اسکن، اشعه ایکس و ام آر آی جهت مشاهده ناحیه آسیب دیده و میزان آسیب و بررسی دقیق بافت های آسیب دیده

پیشنهاد میکنیم حتما بخوانید

انواع سندرم کمپارتمان

این سندرم با توجه به میزان و علت آسیب و همچنین علائم آن به دو نوع مزمن و حاد تقسیم می شود.

  1. سندرم کمپارتمان مزمن یا فشاری

    سندرم کمپارتمان مزمن بیشتر در جوانان ورزشکار اتفاق افتاده و موجب درگیری و اختلال در ناحیه خارجی ساق پا می شود. این نوع سندرم روند کند و تدریجی داشته و کم خطر تر از سندرم حاد می باشد. به طور معمول نیاز به درمان های خیلی خاص ندارد، اما بهتر است برای جلوگیری از آسیب جدی تر به پزشک مراجعه شود.
  2. سندرم کمپارتمان حاد

    سندرم کمپارتمان به صورت ناگهانی و بعد از آسیب شدید یا شکستگی اتفاق افتاده و به درمان فوری نیاز دارد. در صورتی که در درمان آن کوتاهی شود، منجر به آسیب عضله خواهد شد.

روش های درمان سندرم کمپارتمان

این عارضه با توجه به میزان و شدت آسیب و نوع علائم قابل درمان بوده و البته در صورتی که از نوع حاد باشد، باید خیلی فوری و اورژانسی درمان شود. بعد از تشخیص متخصص ارتوپد و با توجه به وضعیت بیمار و نوع سندرم، روش های درمانی متعدد و موثری برای درمان این عارضه تجویز می شود. روش های درمان سندرم کمپارتمان عبارتند از:

  1. درمان های اولیه و خانگی سندرم کمپارتمان

    بخش ابتدایی و خانگی درمان سندرم کمپارتمان به درمان های خانگی اختصاص دارد و این درمان ها شامل چندین مراقبت می شوند و به تنهایی نمی توانند به بهبود این عارضه کمک کنند. در نتیجه باید حتما در کنار درمان های اصلی و مهم از جمله فیزیوتراپی و جراحی انجام بگیرند تا نتیجه مثبت و بهتری به همراه داشته باشند. این مراقبت ها و درمان ها عبارتند از:
    1. بالا نگه داشتن اندام آسیب دیده: دقت کنید که این اندام نباید بالاتر از قلب قرار بگیرند.
    2. مصرف آنتی بیوتیک: به منظور جلوگیری از عفونت بهتر است با تجویز پزشک آنتی بیوتیک مصرف شود.
    3. استفاده از کمپرس گرم و سرد: این کمپرس ها به افزایش گردش خون، کاهش درد و تورم در ناحیه آسیب دیده کمک می کنند و باید مدت ۸ الی ۱۰ دقیقه بر روی ناحیه آسیب دیده قرار بگیرند.
    4. مصرف داروهای مسکن: جهت تسکین و کاهش درد بهتر است از مسکن استفاده شود.
  2. درمان سندرم کمپارتمان با تمرینات ورزشی

    تمرین درمانی می تواند به بهبود وضعیت عضلانی دست، پا، لگن، شکم و ... کمک کرده و مانع ایجاد آسیب های جدی تر عضلات این نواحی شوند. همچنین بعد از جراحی کمپارتمان و عضلات پا، دست، لگن، ران و ... به بازگشت سریع عملکرد این نواحی، کاهش و تسکین درد، بهبود کیفیت عملکردی و همچنین افزایش دامنه حرکتی کمک می کنند. این ورزش ها و تمرینات توسط فیزیوتراپیست و طبق نوع و میزان آسیب عضله و کمپارتمان و همچنین ناحیه آسیب دیده، تنظیم شده و به دو گروه کششی و تقویتی تقسیم می شوند. توجه داشته باشید که تمرینات ورزشی و فیزیوتراپی باید طبق برنامه ای که فیزیوتراپیست در کلینیک فیزیوتراپی تنظیم کرده و با رعایت نکاتی از جمله مدت زمان تکرار، دفعات تکرار و استراحت ما بین تمرین و... انجام داده شوند تا فرد در کوتاه ترین زمان ممکن بهترین نتیجه را بگیرد. تمرینات ورزشی عبارتند از:

    1. کشش PNF

      این بخش از تمرینات موجب افزایش دامنه حرکتی و انعطاف پذیری، شده و شامل ترکیب کشش های ایزومتریک و غیرفعال می باشد. در ادامه چندین نمونه از این تمرینات کششی را به شما ارائه می دهیم:
      • کشش همسترینگ

        ابتدا روی زمین دراز کشیده و بدن را در حالت ریلکس قرار دهید. سپس پا ها را به صورت صاف و کشیده دراز کنید و به کمک مراقب و یا فیزیوتراپیست خود، خیلی آرام یکی از پا ها را به سمت بالا آورده و بکشید. حدود ۱۰ ثانیه در این وضعیت بمانید و خیلی آرام پای خود را به سمت زمین برگردانده و روی زمین قرار دهید. این حرکت تمرینی را با پای دیگر نیز تکرار کنید.
      • کشش عضلات سینه

        ابتدا روی زانوهای خود قرار گرفته و درحالی که زانو روی زمین قرار دارد، باسن خود را بلند کنید و در حالت ایستاده قرار بگیرید. سپس دست ها را پشت سر برده و در هم قفل کنید، به کمک فیزیوتراپیست دست ها را به سمت عقب برده و ۱۰ ثانیه در این حالت بمانید. سپس آرنج را به سمت داخل حرکت دهید. در این حالت با مقاومت فیزیوتراپیست مواجه خواهید شد.
      • کشش عضلات چهارسر ران

        ابتدا روی زمین قرار گرفته و در حالت دمر دراز بکشید. فیزیوتراپیست مچ پای شما را نگه داشته و زانوی شما را خم می کند، سپس دست دیگر را بر زیر عضلات چهار سر ران قرار داده و کشش را به مدت ۱۰ ثانیه نگه داشته و سپس زانو را به سمت عقب برده و نگه می دارد.
      • کشش عضلات ساق پا

        در این تمرین در حالی که روی زمین دراز کشیده اید، یک حوله و یا باند را بردارید و از ناحیه کف پا عبور داده و به سمت جلو بیاورید. با هردو دست خود دو سر حوله را بگیرید. ۱۰ ثانیه در این حالت بمانید و کشش را ادامه دهید. و پا را به سمت بدن بکشید. ۳۰ ثانیه این تمرین را انجام بدهید. سپس به حالت عادی برگشته و استراحت کنید.
  3. درمان سندرم کمپارتمان با فیزیوتراپی

    شاخه ی دیگری از درمان های موثر و کاربردی جهت بهبود وضعیت ناحیه مبتلا شده به سندرم کمپارتمان، مختص به فیزیوتراپی می باشد. فیزیوتراپیست، با استفاده از دستگاه های پیشرفته و تکنیک و متدهای خاص به درمان آسیب های وارد شده بر پا، دست، لگن، شکم و...پرداخته و با تحریک بافت ها به روش های مختلف، به ترمیم بافت های آسیب دیده از جمله کمپارتمان، عضلات، عصب، تاندون ها و رباط ها و... کمک کرده و موجب افزایش جریان خون در این بافت ها می شود. در نهایت موجب کاهش تورم، کاهش و تسکین درد، کاهش و رفع خشکی اسپاسم عضلات، حفظ تعادل در هنگام ایستادن، افزایش انعطاف پذیری و بهبود سریع ناحیه آسیب دیده نیز می شود. فیزیوتراپی روش های متفاوتی داشته بوده و با توجه به نوع، شدت و علت ایجاد عارضه مورد استفاده قرار می گیرند. هر چه این آسیب ها جدی تر و شدیدتر باشند، تعداد روش های درمانی مورد استفاده بیشتر خواهد بود. فیزیوتراپی درمانی غیر تهاجمی و ایمن بوده و عوارض خاص و خطرناکی در پی نخواهد داشت. این تکنیک ها عبارتند از:

    1. کایروپراکتیک

      کایروپراتیک، ماساژ دوار ناحیه آسیب دیده و مبتلا به سندرم کمپارتان توسط دست فیزیوتراپیست می باشد.
    2. لیزرتراپی

      تکنیکی که در آن فیزیوتراپیست با اعمال و انتقال و تاباندن اشعه و نور لیزر به ناحیه آسیب دیده و مبتلا به سندرم کمپارتمان موجب بهبود ناحیه آسیب دیده می شود. این تکنیک شامل دو روش لیزر پرتوان و لیزر کم توان می باشد.
    3. کشش و ماساژ با یخ

      یکی از روش های درمانی سندرم کمپارتمان، استفاده از یخ به همراه ماساژ و کشش ناحیه آسیب دیده می باشد. به مدت ۳۰ ثانیه ناحیه آسیب (انگشتان پا و...) را به سمت بینی خم کنید و به سمت بیرون بکشید. ۳ تا ۵ مرتبه این حرکت را انجام داده و به مدت ۱۵ دقیقه با یخ محل آسیب دیده را ماساژ دهید.
    4. اولتراسوند تراپی

      اعمال امواج صوتی با فرکانس بالا توسط دستگاه اولتراسوند در ناحیه آسیب دیده و مبتلا به سندرم کمپارتمان، اولتراسوند تراپی نامیده می شود.
    5. تحریکات الکتریکی

      روشی که در آن فیزیوتراپیست با استفاده از الکترود ها و اعمال جریان برق و الکتریکی کنترل شده به ناحیه مبتلا به سندرم کمپارتمان، باعث بهبود آن می شود.
    6. مگنت تراپی

      اعمال امواج مغناطیسی به ناحیه مبتلا به سندرم کمپارتمان را مگنت تراپی گویند.
  4. درمان سندرم کمپارتمان حاد با جراحی

    نوع حاد سندرم کمپارتمان معمولا با فیزیوتراپی و انجام تمرینات ورزشی بهبود می یابد. اما اگر برای درمان فورا اقدام نشود، ممکن است این آسیب شدیدتر شده و برای درمان آن پزشک مجبور به جراحی شود. البته این جراحی به چند منظور انجام می گیرد:

    1. جراح لایه های بین بافت ها را برش داده و باز می کند. سپس قسمت رویی آن را برداشته و فشار روی کمپارتمان و عضلات را بر می دارد.
    2. ترمیم بافت هاک در این روش جراح به ترمیم بافت های آسیب دیده پرداخته و موجب بهوبد وضعیت ناحیه آسیب دیده می شود.
    3. در صورتی که وضعیت بسیار حاد باشد و بافت ها به کلی تحلیل رفته باشند و یا عفونت شدید باشد، جراح مجبور است عضو آسیب دیده را قطع کند.

مزایای فیزیوتراپی سندرم کمپارتمان

روش های فیزیوتراپی برای درمان و همچنین جلوگیری از آسیب های جدی و بازگشت عملکرد بعد از جراحی کمپارتمان، لازم و مفید بوده و به بهبود سریع ناحیه آسیب دیده کمک می کند. مزایای فیزیوتراپی این عارضه عبارتند از:

  1. افزایش دامنه حرکتی
  2. جلوگیری از آسیب های شدیدتر
  3. تحریک و ترمیم بافت های آسیب دیده
  4. افزایش گردش خون
  5. افزایش سطح اکسیژن
  6. کاهش درد و تورم
  7. افزایش دامنه حرکتی
  8. مقرون به صرفه
  9. تسریع در روند درمانی

عوارض سندرم کپارتمان

سندرم کمپارتمان مزمن به طور معمول خطرناک نبوده و عوارض خاصی به دنبال ندارد اما لازم به ذکر است که نوع حاد آن موجب ایجاد عوارض و مشکلاتی در بدن و اندام ها می شود. این عوارض عبارتند از:

  • ایجاد حس ضعف و ناتوانی

    با بروز این نوع سندرم، ماهیچه ها ضعیف شده و در نواحی ساعد دست، ساق پا و... اختلال ایجاد می شود که این اختلالات موجب ایجاد حس ضعف و ناتوانی در انجام فعالیت های دست و همچنین راه رفتن می شوند.
  • افتادگی مچ دست و یا افتادگی مچ پا

    با بروز سندرم کمپارتمان حاد در ناحیه مچ دست و پا انقباضاتی رخ داده و موجب آسیب عضلانی و درنهایت ایجاد عارضه افتادگی مچ دست و پا می شود. در این حالت مچ دست در وضعیت افتاده و برگردانده شده مانده و در کف پا و مچ پا نیز خمیدگی ایجاد می شد.
  • قطع عضو آسیب دیده

    در صورتی که فرد برای تشخیص و درمان دیر اقدام کند و بافت ها به شدت دچار فرسودگی شوند و تحلیل بروند، جراح مجبور به قطع عضو آسیب دیده خواهد شد.
  • رابدومیولی یا از هم پاشیدن ماهیچه

    کاهش گردش خون و کم خونی باعث آزاد شدن پروتئین در جریان خون شده و در نهایت عضلات را از کار انداخته و موجب آسیب های کلیوی و... می شود. این اتفاق به شدت خطرناک بوده و می تواند موجب مرگ فرد شود.

سوالات متداول

  1. در رابطه با سندرم کمپارتمان چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

    اگر احساس کردید دچار سندرم حاد شده اید، بدون اتلاف وقت و در اسرع وقت به پزشک ارتوپد مراجعه کرده تا پزشک بررسی های لازم را انجام داده و جهت درمان سریعا اقدام کند. چرا که در غیر این صورت بافت ها دچار تحلیل شده و با پیشروی تحلیل و مرگ بافت ها، ممکن است تا جراح مجبور به قطع عضو آسیب دیده شود. سهل انگاری در این مورد پشیمانی سختی را به دنبال خواهد داشت. همچنین در صورتی که حس کردید دچار سندرم مزمن شده اید، نیز با پزشک ارتوپد مشورت کنید تا آسیب جدی تر و شدید تر نشود.
خواندن 1461 دفعه آخرین ویرایش در یکشنبه, 17 اسفند 1399 ساعت 08:51
غزاله مکرم

فیزیوتراپیست و کارشناس ارشد فیزیوتراپی ورزشی

غزاله مکرم در اینستاگرام: ghazalehmokaram.pt

صفحه اختصاصی غزاله مکرم: https://ramtan.co/fa/about-us/team/ghazaleh-mukarram.html

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

گیرنده: رامتن

ورودی نا معتبر میباشد

Invalid Input

ایمیل خود را بنویسید