دامنه حرکتی مفصل

دامنه حرکتی مفصل

دامنه حرکتی مفصل شانه

دامنه حرکتی مفصل شانه 

مفصل شانه یکی از پرتحرکترین مفاصل بدن است . این مفصل از نوع گوی و کاسه ای بوده و شامل ترقوه، کتف و استخوان بازویی میباشد.سیستم مفصل شانه اجازه ی انجام حرکات متفاوتی در صفحات حرکتی مختلف میدهد. این حرکات شامل بالا بردن دست از جلو، پهلو ، عقب و در صفحات عرضی بوده و همچنین حرکات چرخش داخلی و خارجی در زوایای متفاوت  میباشد.اولین حرکت فلکشن یا خم کردن کردن یا همان بالا بردن دست از جلو میباشد که دارای دامنه ی نرمال 180 درجه است. حرکت بازگشت فلکشن  یا اکستشن، به صورت دامنه بردن دست به پشت نمایان میگردد که حدود45 تا 60 درجه میباشد.حرکت بعدی دور کردن از پهلو یا ابداکشن است که در یک مفصل سالم حدود 150 درجه میباشد.حرکت بازگشتی ابداکشن ، حرکت نزدیک شونده به پهلو یا اداکشن است که حدود30 تا 50 درجه میباشد.چرخشهای داخلی و خارجی نیز هرکدام به ترتیب 70-90 و 90 درجه میباشند. 

دامنه حرکتی مفصل زانو 

مفصل زانو در حد فاصل بین لگن و مچ قرار گرفته و وظیفه ی مهم انتقال وزند بدن به زمین را بر عهده دارد. این مفصل از نوع مفصل زینی بوده و شامل استخوان ران و استخوان تیبیا و همچنین کشکک میباشد. حرکات بزرگ این مفصل عبارتند از حرکت تا شدن یا فلکشن و حرکات باز شدن یا اکستنشن و همچنین حرکات ریز تر که شامل چرخش داخلی و خارجی میباشند. دامنه طبیعی خم شدن زانو بین 120 تا 150 درجه میباشد که این اختلاف 30 درجه ای به آناتومی بدن افراد باز میگردد. همچنین دامنه ی طبیعی چرخش داخلی و خارجی در هنگامی که زانو خم است به ترتیب 10 درجه و 30-40 درجه میباشند.به طور کلی دامنه ی زانو تاثیر پذیر از موارد مختلفی همچون محدودیتهای بافت نرم، بی کفایتی فعال و سفتی عضله ی سه سر رانی میباشد.

دامنه حرکتی مفصل لگن

این مفصل همانند مفصل شانه از نوع مفصل گوی و کاسه ای میباشد اما تفاوت عمده ای که با مفصل شانه وجود دارد دامنه حرکتی محدودتر آن است زیرا این مفصل بیشتر نقش ثباتی داشته و قسمت میانی بدن را که قسمتی مهم است، حمایت میکند. این مفصل دارای حرکات خم شونده یا فلکشن میباشد که حدود 120 تا 120 درجه میباشد،حرکت برگشت از فلکشن یا اکستنشن که حدود 10 الی 15 درجه است.حرکات باز شونده از پهلو یا ابداکشن که حدود 30 الی 50 درجه است. حرکات نزدیک شونده یا اداکشن که حدود 20 الی 30 درجه است. حرکات چرخش داخلی و خارجی ران که به ترتیب حدود 30-40 درجه و 40 تا 60 درجه میباشند. دامنه ی لگن بخصوص دامنه اکستنشن، فلکشن و ابداکشن در فازهای راه رفتن بسیار دخیل میباشند و هرگونه پاتولوژیِ در مفصل هیپ مستقیما بر روی راه رفتن فرد تاثیر میگذارد.

دامنه حرکتی مفصل آرنج 

مفصل  آرنج در حد فاصل شانه و مچ قرار گرفته و عمده ی عملکرد روزانه فرد مانند غذا خوردن، لباس پوشیدن و .. متاثر از حرکات این مفصل است. آرنج مفصلی پیچیده است که شامل 3 اتصال مفصلی است: مفصل هومرواولنار، هومرورادیال و رادیواولنار فوقانی. آسیب به رباطهای اطراف این مفصل نیز در ورزشکاران  موجب درد و التهاب شده و فعالیتهایی مثل پرتاب کردن اشیا را محدود میکند.در این مفصل اعصاب و عروق مهمی گذر میکنند که در عملکرد اندام فوقانی نقشی حیاتی دارند. دامنه حرکتی مفصل آرنج شامل حرکات خم کننده یا فلکشن که حدود 145 درجه میباشد، حرکت باز شونده یا اکستنشن که حدود 0 درجه است. حرکات سوپینیشن و پرونیشن که هرکدام حدود 70-85 درجه میباشند.عضلات مهم سوپیناتور و پروناتور که حرکات مهمی را بر عهده دارند مستقیما بر روی مفصل رادیواولنار تاثیر میگذارند. 

دامنه حرکتی مفصل مچ پا  

مفصل مچ پا مفصلی ساینوویال است که در اندام تحتانی واقع شده است . این مفصل از استخوانهای ساق یعنی تیبیا و فیبولا و استخوان تالوس پا تشکیل شده است. این مفصل به علت دامنه ی محدود بیشتر نقش ثباتی را داشته و در انتقال وزن بدن به زمین نقش اساسی ایفا میکند. حرکات این مفصل شامل دورسی فلکشن یا حرکت به سمت بالا است که حدود 20 درجه است. حرکت بعدی، دامنه ی پلانتار فلکشن یا پوینت است که حدود 50 درجه میباشد. دو حرکت بعدی که بیشتر در سطح پا انجام میگیرد شامل حرکت چرخش به داخل یا اینورژن بوده که حدود 35 درجه است و حرکت چرخش به سمت خارج یا اورژن است که حدود 25 درجه است. ثبات بالای این مفصل موجب بالا رفتن کیفیت حرکت و راه رفتن میشود.

دامنه حرکتی مفصل مچ دست 

مفصل مچ دست که به عنوان مفصل رادیوکارپال شناخته میشود، مفصلی سینوویال است که حد فاصل بین ساعد و دست میباشد. این مفصل به علت شکل خاص خود، فرد را قادر به انجام حرکات ظریف و سریع مینماید.حرکات مفصل عبارتند از خم شدن یا فلکشن که حدود 70 الی 75 درجه است، حرکت باز شدن یا اکستنشن که حدود 70 تا 75 درجه است. و نیز حرکات انحرافی اولنار و رادیال که بین 25 تا 35 درجه است.تمامی عضلات مچ دست از ساعد و بالاتر منشا گرفته و به سمت دست حرکت میکنند. از آنجایی که مفصل مچ محل عبور تاندونها و عروق و اعصاب است لذا همین موضوع باعث تبدیل شدن این ناحیه به منطقه ای استراتژیک و تاثیر گذار میشود.حرکت مفصل مچ در دامنه های مختلف موجب بالارفتن دقت حرکت میگردد.

اندازه گیری دامنه حرکتی مفاصل 

3 نوع دامنه ی حرکتی وجود دارد، دامنه ی حرکتی غیرفعال یا پسیو که میزان حرکت مفصل بدون دخالت عضلانی است و معمولا توسط فرد دیگر یا با استفاده از دستگاه خاصی انجام میگردد. دامنه حرکتی فعال کمکی که دامنه ی فعال فرد با کمک یک وسیله یا اندام دیگر انجام میگردد و دامنه ی فعال که بیمار به تنهایی قادر به انجام حرکت است. برای هرکدام از دامنه های ذکر شده اندازه گیری دامنه انجام میگیرد و به صورت دیتا برای بیمار ثبت میگردد.اندازه گیری دامنه های متفاوت مفاصل توسط وسیله ای به نام گونیامتر انجام میشود. این وسیله که دارای دو بازو است دو طرف مفصل قرار گرفته و دامنه را با توجه به درجه های روی گونیامتر اندازه میگیرد.

افزایش دامنه حرکتی مفاصل 

دامنه ی حرکتی مفصل، دامنه ای است که آن اندام به طور آزاد و بدون هیچ دردی در آن حرکت نماید. در هر مفصل این دامنه ی حرکتی متفاوت است . گاهی اوقات به علت آسیبهای وارده بر روی مفصل یا جراحیهایی مانند تعویض مفصل یا ترمیم عضلات و تاندونهای اطراف موجب کاهش این دامنه ی حرکتی میشود. گاهی اوقات نیز به علت عملهای جراحی داخلی مانند عمل کیسه ی صفرا یا حتی بیماریهای ویروسی و عفونی نیز این کاهش دامنه ی حرکتی ایجاد میشود. در هنگام بروز این اختلال با ارزیابی مناسب، علت اصلی کاهش دامنه مشخص شده و درمانگر با شناخت دقیق نوع محدودیت، درمان را آغاز میکند. یکی از مهمترین اقدامات در فیزیوتراپی استفاده از درمانهای دستی و تمرین درمانی است که در این روشها، تراپیست با آزاد سازی عضلات و حرکت دادن مفصل در جهت صحیح دامنه  ی حرکتی را افزایش میدهد.

ارزیابی دامنه حرکتی مفاصل

. در واقع دامنه ی حرکتی بدین معناست که چقدر شما در جهات متفاوت بدون درد در مفصل ، قادر به حرکت دادن اندام مورد نظر هستید.گاهی اوقات به علت بیماریهای مختلف دامنه ی حرکتی محدود میشود که این محدود شوندگی انواع مختلفی دارد . گاهی اوقات به علت ضعف زیاد عضلات، بیمار قادر به حرکت دادن اندام خود نیست  یا گاها به علت آسیب و پاتولوژی پیش آمده در مفصل، کپسول و تاندونهای اطراف این حرکات مختل میشوند. برای شناخت بهتر علت محدودیت دامنه خود باید به یک متخصص ارتوپد یا فیزیوتراپیست برای ارزیابی دامنه حرکتی مفصل مراجعه نمایید. در ارزیابی، تراپیست با توجه به سابقه ی شما و نیز علایم حاضر و با استفاده از تستهای بالینی علت محدودیت را پیدا کرده و درصدد رفع آن بر می آید.
 برای به اشتراک گذاشتن این مطب در شبکه های اجتماعی از لینک های زیر استفاده کنید:
با ما تماس بگیرید

با ما تماس بگیرید...

برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره با ما تماس بگیرید.
همچنین می توانید با پر کردن و ارسال فرم، پیام خود را ارسال فرمائید.

ساعت پاسخگویی جهت تعین وقت: شنبه تا چهارشنبه از 8 الی 20